عضو هیئت علمی بخش تحقیقات بیابان مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور:
مقابله با بیابانزایی، نیازمند گذار از مدیریت فنی به حکمرانی اجتماعی–اکولوژیکی است
به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، یاسر قاسمی آریان، در گفتوگو با روابط عمومی این مؤسسه، با اشاره به تحول رویکردهای جهانی در مدیریت سرزمین اظهار داشت: در گذشته، مقابله با بیابانزایی، عمدتاً بر اجرای اقدامات فنی مانند: نهالکاری، مالچپاشی، مدیریت رواناب، بذرکاری، بذرپاشی و سایر عملیات بیابانزدایی متمرکز بود، اما تجربههای جهانی و داخلی کشور نشان میدهد که این اقدامات، هرچند ضروری، اما بهتنهایی برای دستیابی به نتایج پایدار، کافی نیستند.
قاسمی آریان با اشاره به میراث هفت دهه اقدامات ارزشمند گذشته، که ایران را به یکی از کشورهای پیشرو در زمینه مقابله با بیابانزایی در سطح جهان معرفی کرده است، افزود: اگر امروز از ضرورت حرکت به سمت رویکردهای جدید سخن میگوییم، به هیچوجه به معنای نادیده گرفتن یا کمارزش دانستن تلاشهای پیشینیان نیست. آنچه امروز در حوزه مقابله با بیابانزایی در اختیار داریم، حاصل بیش از هفت دهه تجربه، پژوهش و اجرای عملیات گسترده توسط نسلهای مختلف پژوهشگران، متخصصان، مدیران و کارشناسان حوزه منابع طبیعی کشور است.
وی ادامه داد: با این حال، همانگونه که دانش و چالشهای سرزمینی در حال تحول هستند، رویکردهای مدیریتی نیز باید تکامل یابند. امروز، علاوه بر اقدامات فنی و مهندسی، نقش عوامل اجتماعی، اقتصادی، نهادی و مشارکتی، بیش از گذشته آشکار شده است. بنابراین، رویکردهای نوین را باید گامی در مسیر تکامل میراث علمی و اجرایی گذشته دانست.
این عضو هیئت علمی با اشاره به اینکه در گذشته، حکمرانی محلی منابع طبیعی در ایران تجربه موفقی را بهجای گذاشته است معتقد است: بازخوانی این تجربهها در کنار بهرهگیری از دستاوردهای علمی روز، میتواند زمینهساز شکلگیری الگوهای بومی و نوآورانه برای حکمرانی پایدار سرزمین باشد.
وی تأکید کرد: آینده مدیریت منابع طبیعی در تلفیق دانش علمی، تجربههای بومی و مشارکت ذینفعان، نهفته است و پژوهش باید بتواند میان این حوزهها، پیوند برقرار کند تا راهکارهایی متناسب با شرایط اجتماعی و اکولوژیکی کشور ارائه شوند.
قاسمی آریان، در پایان خاطرنشان کرد: هرآنچه در قالب اقدامات آبخیزداری، جنگلداری، مرتعداری، حفاظت و حمایت، اصلاح الگوی کشت و ... انجام میشود در حقیقت، نوعی اقدام مقابله با بیابانزایی محسوب میشوند لذا، مقابله با بیابانزایی را میبایست مترادف با مدیریت پایدار سرزمین تعریف کرد. در این راستا، بیابانزایی صرفاً یک مسئله محیط زیستی نیست، بلکه پدیدهای اجتماعی، اقتصادی و نهادی است که مدیریت پایدار آن، مستلزم نگاهی جامع به تعامل میان انسان و طبیعت است.
