معرفی دو رقم جدید مرزه چندساله؛ گامی مؤثر در مسیر توسعه صنعت گیاهان دارویی

چهارشنبه ۲۸ مردادماه ۱۴۰۵، جلسه کمیته رقم سازمان تات با حضور اعضای کمیته و داوران در مؤسسه ثبت و گواهی بذر و نهال برگزار شد و طی آن، بهلول عباس‌زاده از دو رقم اصلاح‌شده مرزه چندساله با نام‌های علمی Satureja sahendica  و Satureja mutica  دفاع کرد.

در این جلسه، ارقام پیشنهادی پس از بررسی و ارزیابی‌های تخصصی، مورد تأیید کمیته قرار گرفتند و به ترتیب با نام‌های "سهند" و "پارس" معرفی شدند.

فرآیند تحقیق و اصلاح این ارقام از سال ۱۳۸۸ آغاز و در سال ۱۴۰۲ به پایان رسیده است؛ پژوهشی ۱۵ ساله که با هدف دستیابی به جمعیت‌هایی با ویژگی‌های مطلوب زراعی و دارویی انجام شده است. از جمله اهداف این تحقیقات می‌توان به دستیابی به گیاهانی با خصوصیات مورفولوژیک یکنواخت، فرم ایستاده، تعداد پنجه زیاد، نسبت بالای سطح برگ به ساقه، عملکرد بالای سرشاخه گلدار، میزان مناسب اسانس و ترکیبات فنلی و برخورداری از ترکیبات اسانسی مطلوب اشاره کرد.

بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، رقم سهند، بیش از ۲ تن در هکتار و رقم پارس، نزدیک به ۵ تن در هکتار عملکرد سرشاخه گلدار دارد. همچنین میزان تولید اسانس در رقم سهند حدود ۳۰ کیلوگرم در هکتار و در رقم پارس حدود ۶۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است.

چندساله بودن این ارقام، امکان برداشت مکانیزه، تحمل نسبی به خشکی و قابلیت کشت در اراضی فقیر و دیم‌زارهای مناطق هدف، از دیگر ویژگی‌های مهم آنهاست که می‌تواند زمینه را برای توسعه کشت مرزه در عرصه‌های آبی و دیم فراهم کند.

توسعه کشت این ارقام علاوه بر برخورداری از مزایای اقتصادی، می‌تواند با کاهش نیاز به عملیات و هزینه‌های سالانه تولید، به مدیریت بهتر منابع آب و خاک کمک کند. همچنین کشت این گیاهان در اراضی مناسب و کم‌بازده می‌تواند در کاهش فرسایش آبی و خاکی مؤثر باشد.

از سوی دیگر، عملکرد مناسب سرشاخه گلدار، تولید بالای اسانس، چندساله بودن و ارزش افزوده قابل توجه، این ارقام را به گزینه‌ای قابل توجه برای تنوع‌بخشی به الگوی کشت و افزایش درآمد بهره‌برداران تبدیل می‌کند و می‌تواند زمینه‌ساز جایگزینی بخشی از گیاهان زراعی یکساله و پرآب‌بر با گیاهان دارویی کم‌توقع و اقتصادی شود.

معرفی این دو رقم جدید را می‌توان گامی مهم در مسیر توسعه کشت گیاهان دارویی، ارتقای بهره‌وری منابع، کاهش هزینه‌های تولید و تقویت اقتصاد کشاورزی مبتنی بر گیاهان دارویی دانست.

گفتنی است، محمد متینی‌زاده، سرپرست معاونت پژوهشی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، ضمن قدردانی از تلاش‌ها و حمایت‌های مؤسسه ثبت و گواهی بذر و نهال در فرآیند ثبت ارقام و همچنین تقدیر از پژوهشگران مؤسسه که طی سال‌های متمادی برای انجام تحقیقات و دستیابی به این دستاورد تلاش کرده‌اند، تأکید کرد: مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تداوم و تقویت فرآیند معرفی ارقام جدید را در حوزه‌های مختلف از جمله صنوبر، گیاهان دارویی، مرتع و سایر زمینه‌های مرتبط با جدیت دنبال خواهد کرد.