پیشگام حفاظت از تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور

به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، بهنام حمزه، رئیس بخش تحقیقات گیاه‌شناسی در توضیح جایگاه، اهداف و دستاوردهای شاخص این گروه پژوهشی گفت: باغ گیاه‌شناسی ملی ایران که طراحی و احداث آن از سال 1347 با همکاری کارشناسان ایرانی و شماری از متخصصان خارجی آغاز شد، امروزه به یکی از مهم‌ترین مراکز علمی، تحقیقاتی و آموزشی کشور در زمینه علوم گیاهی تبدیل شده است. در طرح جامع این باغ، ایجاد رویشگاه‌های نمونه از مناطق مختلف رویشی ایران و جهان مورد توجه قرار گرفت تا امکان مطالعه، آموزش و حفاظت از گونه‌های گیاهی در شرایطی مشابه زیستگاه‌های طبیعی، فراهم شود.

وی افزود: در حال حاضر بیش از چهار هزار گونه و رقم گیاهی از ایران و سایر نقاط جهان در قالب ۲۲ کلکسیون تخصصی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران نگهداری و حفاظت می‌شوند. این مجموعه ارزشمند، علاوه‌بر غنای گیاهی، زیستگاهی مناسب برای گونه‌های مختلف جانوری به‌ویژه پرندگان را فراهم آورده و به یکی از کانون‌های مهم تنوع زیستی کشور تبدیل شده است.

رئیس بخش تحقیقات گیاه‌شناسی در توضیح اهداف مهم گروه باغ گیاه‌شناسی ملی ایران گفت: حفاظت از ذخایر ژنتیکی گیاهان مناطق مختلف فیتوجغرافیایی ایران، ایجاد، توسعه و تکمیل کلکسیون‌های زنده گیاهی از مناطق مختلف ایران و جهان (خارج از رویشگاه اصلی)، پشتیبانی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی و ایفای نقش به‌عنوان پناهگاهی برای حفظ تنوع زیستی گیاهان کشور، از مهم‌ترین اهداف این گروه پژوهشی به شمار می‌روند.

در حال حاضر، اجرای طرح ملی غنی‌سازی هدفمند گونه‌های گیاهی باغ‌های گیاه‌شناسی با تمرکز بر جمع‌آوری، کاشت و حفاظت از گونه‌های بومی و با تأکید بر گونه‌های نادر و انحصاری کشور، در دست اجرا است و در نتیجه اجرای این طرح، تاکنون ۸۲۸ گونه گیاهی جدید به مجموعه‌های باغ گیاه‌شناسی ملی ایران افزوده شده است.

حمزه، خاطرنشان کرد: شبکه باغ‌های گیاه‌شناسی اقماری مؤسسه در شهرهای نوشهر، کاشان، یزد، همدان، خرم‌آباد و دزفول، با اهدافی همسو با باغ گیاه‌شناسی ملی ایران، در زمینه حفاظت و معرفی گونه‌های گیاهی مناطق مختلف کشور فعالیت می‌کنند.

وی در توصیف سایر دستاوردهای گروه باغ گیاه‌شناسی ملی ایران گفت: از دیگر دستاوردهای این گروه می‌توان به تهیه کتاب: تنوع گیاهی باغ گیاه‌شناسی ملی ایران(در دست انتشار)، طراحی و تکمیل اپلیکیشن راهنمای باغ، اجرای سامانه معرفی گونه‌های گیاهی(گونه‌­های مختلف درختی و درختچه­ای در فاز اول) با استفاده از QR Code اشاره کرد.

گروه باغ گیاه‌شناسی ملی ایران در عرصه همکاری‌های بین‌المللی نیز حضوری فعال دارد. پایان فاز نخست پروژه مشترک با دانشگاه Jena آلمان در زمینه بررسی فنولوژی گونه‌های علفی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران و ارتباط آن با تغییرات اقلیمی همچنین، آغاز فاز دوم این پروژه، از جمله برنامه‌های پژوهشی بین‌المللی این مجموعه است.

برگزاری جشنواره‌های فصلی در راستای آموزش و فرهنگ‌­سازی عمومی در شناخت منابع طبیعی و محیط زیست، افزایش چشمگیر شمار بازدیدکنندگان در سال‌های اخیر و همکاری با شهرداری‌های مناطق مختلف تهران برای معرفی گونه‌های مقاوم به خشکی و کم‌آبی جهت استفاده در فضای سبز شهری، از دیگر اقدامات اثرگذار این گروه تخصصی به شمار می‌روند.