کلید بازخوانی روندهای بلندمدت تغییر اقلیم در کشور

به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، متخصصان بخش تحقیقات جنگل در این مؤسسه معتقد هستند علم گاه‌شناسی درختی - Dendrochronology - با مطالعه و تاریخ‌گذاری دقیق حلقه‌های رشد سالیانه، امکان بازسازی تاریخچه اکوسیستم‌ها و تغییرات محیطی را تا هزاران سال فراهم می‌سازد.

کارشناسان این حوزه اظهار می‌کنند که حلقه‌های سالیانه درختان در نتیجه فعالیت فصلی کامبیوم، تشکیل شده و شامل دو بخش چوب آغاز (روشن) و چوب پایان (تیره) هستند. پهنای این حلقه‌ها تحت تأثیر شرایط محیطی هر سال قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که در سال‌های مرطوب و مساعد، حلقه‌ها عریض‌تر و در سال‌های خشک و تنش‌زا، باریک‌تر می‌شوند. از این‌رو، حلقه‌های درختی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع طبیعی برای مطالعه تاریخ اقلیم و تغییرات محیطی شناخته می‌شوند.

متخصصان گاه‌شناسی درختی تأکید دارند که این دانش علاوه بر تعیین سن دقیق درختان، در بازسازی اقلیم گذشته، بررسی اثرات تغییرات اقلیمی بر رشد درختان، شناسایی تاریخچه آتش‌سوزی‌های جنگلی، پایش آفات و بیماری‌ها و ارزیابی روند زوال جنگل‌ها کاربرد گسترده‌ای دارد.

ایران به دلیل موقعیت ویژه جغرافیایی و قرار گرفتن در منطقه فلوریستی میان اروپا، آسیا و آفریقا، از تنوع بالای اقلیمی و توپوگرافی برخوردار است؛ ظرفیتی که شرایط مناسبی را برای توسعه مطالعات گاه‌شناسی درختی فراهم کرده است. در این میان، گونه‌های ارزشمند جنگلی کشور، به‌ویژه بلوط‌های زاگرس، از قابلیت بالایی برای بازسازی تاریخچه اقلیم و بررسی اختلالات محیطی برخوردار هستند.

در همین راستا، بخش تحقیقات جنگل مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با بهره‌گیری از تجهیزات تخصصی و فناوری‌های نوین گاه‌شناسی درختی، اجرای طرح‌های پژوهشی متعددی را در دستور کار قرار داده است. بررسی پدیده زوال بلوط ایرانی، تحلیل رویش شعاعی و قطری درختان و بازسازی شرایط اقلیمی گذشته در جنگل‌های زاگرس از جمله مهم‌ترین محورهای این تحقیقات به شمار می‌روند.

پژوهشگران این مؤسسه معتقدند نتایج حاصل از این مطالعات می‌تواند به درک بهتر روندهای بلندمدت تغییر اقلیم، ارزیابی تأثیر تنش‌های محیطی بر اکوسیستم‌های جنگلی و تدوین راهبردهای مؤثر برای حفاظت و مدیریت پایدار منابع طبیعی کمک کند.

به گفته محققان بخش تحقیقات جنگل مؤسسه، توسعه مطالعات گاه‌شناسی درختی در کشور نه‌تنها در شناخت روندهای بلندمدت تغییر اقلیم، ارزیابی اثرات تنش‌های محیطی بر جنگل‌ها و تدوین راهکارهای مدیریتی برای حفاظت و پایداری اکوسیستم‌های جنگلی نقش مؤثری ایفا می‌کند، بلکه می‌تواند زمینه را برای تصمیم‌گیری‌های علمی‌تر در حوزه مدیریت منابع طبیعی و افزایش تاب‌آوری جنگل‌های کشور در برابر تغییرات اقلیمی فراهم سازد.