تأکید بر تحول در نظام پژوهش‌های منابع طبیعی؛ از تولید دانش تا اثرگذاری در عرصه
نقشه راه جدید تحقیقات جنگل‌ها و مراتع؛ مسئله‌محوری، هوشمندسازی و انتقال فناوری در کانون توجه
به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، در این نشست، بر ضرورت تدوین و اجرای برنامه‌های تحقیقاتی متناسب با چالش‌های واقعی منابع طبیعی و با مشارکت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و ادارات کل منابع طبیعی استان‌ها تأکید شد. مقابله با بیابان‌زایی، پیشگیری از آتش‌سوزی و تخریب جنگل‌ها، حفاظت از تنوع زیستی، کنترل آفات و بیماری‌های جنگلی، توسعه بذرکاری و نهال‌کاری، احیای پوشش گیاهی و مدیریت اقتصادی و اکولوژیک مراتع از جمله محورهای اولویت‌دار مطرح‌شده در این زمینه بود.
پژوهش اثربخش؛ فراتر از تولید مقاله
یکی از محورهای اصلی این نشست، بازنگری در معیارهای ارزیابی عملکرد بخش‌های تحقیقاتی بود. بر این اساس، تعداد فناوری‌های قابل عرضه، تدوین دستورالعمل‌های فنی، تولید یافته‌های ترویجی، میزان پذیرش و به‌کارگیری نتایج تحقیقات و اثرگذاری اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی پژوهش‌ها باید در کنار شاخص‌های علمی مورد توجه قرار گیرد.
در این رویکرد، انتقال یافته‌های پژوهشی به عرصه نباید به پایان پروژه موکول شود، بلکه قابلیت اجرا، امکان انتقال فناوری و نحوه بهره‌برداری از نتایج باید از همان مرحله طراحی و تعریف طرح‌های تحقیقاتی پیش‌بینی شود.
هوشمندسازی؛ گامی در مدیریت پیش‌نگر منابع طبیعی
توسعه فناوری‌های نوین، استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، سنجش از دور، سامانه‌های اطلاعات مکانی و ایجاد بانک‌های اطلاعاتی از دیگر محورهای مورد تأکید بود.
این فناوری‌ها می‌توانند زمینه پایش مستمر وضعیت جنگل‌ها، شناسایی تغییرات پوشش گیاهی، تشخیص مناطق مستعد تخریب و پیش‌بینی مخاطرات طبیعی را فراهم کنند. به‌ویژه در حوزه آتش‌سوزی جنگل‌ها، حرکت از مدیریت واکنشی به سمت شناسایی مناطق پرخطر و اقدامات پیشگیرانه، یکی از ضرورت‌های مدیریت هوشمند منابع طبیعی به شمار می‌رود.
هم‌افزایی علمی برای حل مسائل فرابخشی
با توجه به ماهیت به‌هم‌پیوسته چالش‌های منابع طبیعی، تقویت همکاری میان مؤسسات تحقیقاتی و دستگاه‌های اجرایی نیز مورد تأکید قرار گرفت. همکاری در حوزه حفاظت خاک و مقابله با فرسایش، حفاظت از ذخایر ژنتیکی، توسعه فناوری‌های نوین و مدیریت پایدار تعادل دام و مرتع، از جمله زمینه‌های مهم تعاملات بین‌بخشی عنوان شد.
توسعه فناوری و بهره‌برداری هوشمند از ظرفیت‌های گیاه‌شناسی
در بخش دیگری از این نشست، توسعه گیاهان دارویی متناسب با شرایط کم‌آبی کشور، تدوین روش‌های علمی تولید، حفاظت از ذخایر ژنتیکی و تهیه نسخه‌های پشتیبان از منابع ژنتیکی مورد توجه قرار گرفت.
همچنین بر ضرورت مدیریت هوشمند باغ‌های گیاه‌شناسی، استفاده از کدهای QR برای ارائه اطلاعات علمی گونه‌های گیاهی به بازدیدکنندگان، ارتقای خدمات اطلاع‌رسانی و افزایش بهره‌مندی عمومی از ظرفیت این مجموعه‌ها تأکید شد.
نگاه آینده‌نگر؛ ضرورت امروز تحقیقات منابع طبیعی
تغییر اقلیم، بحران آب، فرسایش خاک و گسترش گردوغبار از جمله چالش‌هایی هستند که ضرورت توسعه پژوهش‌های آینده‌نگر و پیش‌بینی مخاطرات را دوچندان می‌کنند. بر این اساس، انتظار می‌رود تحقیقات منابع طبیعی علاوه بر شناسایی مسائل موجود، با ارائه راهکارهای علمی و پیشگیرانه، نقش مؤثرتری در حفاظت، احیا و مدیریت پایدار سرمایه‌های طبیعی کشور ایفا کنند.
مجموع این محورهای راهبردی نشان می‌دهد که آینده تحقیقات جنگل‌ها و مراتع به میزان توانایی در تبدیل دانش تخصصی به فناوری، دستورالعمل اجرایی، راهکار قابل استفاده و نتایج قابل ارزیابی وابسته است؛ مسیری که می‌تواند جایگاه مؤسسه را به‌عنوان مرجع علمی و تخصصی منابع طبیعی کشور بیش از پیش تقویت کند.
