برگزاری نشست نخبگانی بررسی روند طغیان آفات برگخوار بلوط؛
تأکید بر مدیریت علمی و پرهیز از روشهای مبارزه غیرمؤثر
نشست نخبگانی با عنوان: نگاهی بر روند طغیان آفات برگخوار بلوط در کشور و کارایی روشهای کنترل آنها؛ با حضور جمعی از استادان، صاحبنظران، پژوهشگران و نمایندگان نهادهای اجرایی و پژوهشی ذیربط، به میزبانی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور برگزار شد.
در این نشست، علی علیزاده علیآبادی، رئیس مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، با اشاره به سابقه چندین ساله طغیان آفات جنگلی در مناطق مختلف کشور، بهویژه جنگلهای غرب و گاهی شمال کشور، اظهار داشت: هدف از برگزاری این نشست، بررسی آخرین وضعیت آفات: برگخوار بلوط، جوانهخوار بلوط و دمقهوهای بلوط؛ تبادل نظر درباره عوامل مؤثر بر بروز و گسترش این آفات، ارزیابی کارایی روشهای کنترل و بهرهگیری از دیدگاههای متخصصان برای تدوین راهکارهای علمی و اجرایی در مدیریت پایدار آنهاست.
وی با بیان اینکه در زمان وقوع خسارت، مطالبه عمومی برای انجام عملیات مبارزه افزایش مییابد، افزود: در بسیاری از موارد، کارشناسان خط مقدم اجرا، (سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور) علیرغم شناخت صحیح آفت، برای پاسخگویی به مطالبات عمومی ناچار به اجرای عملیات کنترل میشوند. ما معتقدیم شاید این روش در کوتاه مدت قابل قبول باشد ولی برای بلندمدت، تصمیمگیری در این حوزه باید بر پایه شواهد علمی و ملاحظات اکولوژیکی باشد.
رئیس مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور با اشاره به محدودیتهای استفاده از روشهای شیمیایی در اکوسیستمهای جنگلی، گفت: طی سالهای گذشته از روشهای کنترل بیولوژیک نیز استفاده شده، اما به دلیل گستردگی عرصههای آلوده، محدودیت در تأمین عوامل کنترلکننده، دشواری دسترسی به تمام مناطق آلوده، کمبود تجهیزات و منابع و اجرا نشدن عملیات در زمان مناسب؛ این روشها نتوانستهاند موفقیت قابل توجهی در کنترل آفات یادشده به همراه داشته باشند.
علیزاده ادامه داد: در اغلب موارد، عملیات مبارزه، با انعقاد قراردادهایی با بخش خصوصی، تنها در بخشهای محدودی از عرصههای جنگلی اجرا شده و حتی محلولپاشی نیز غالباً خارج از زمان مؤثر انجام شده است. همچنین کاهش کیفیت عوامل بیولوژیک بهدلیل نگهداری طولانیمدت در انبار، بر اثربخشی عملیات تأثیر منفی گذاشته است.
وی با اشاره به مشاهدات میدانی خود طی سالهای گذشته اظهار داشت: بررسیها نشان میدهد که طغیان این آفات معمولاً پس از سه تا چهار سال بهصورت طبیعی فروکش میکند؛ موضوعی که بیانگر نقش تنوع زیستی و سازوکارهای طبیعی اکوسیستم جنگل در تنظیم جمعیت آفات است.
رئیس مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تأکید کرد: وظیفه این مؤسسه بهعنوان بازوی علمی بخش اجرا، انتقال دقیق واقعیتهای علمی به مدیران اجرایی برای اتخاذ تصمیمهای کارشناسی است؛ زیرا اجرای عملیات پرهزینه و کماثر، علاوه بر اتلاف منابع، دستاورد قابل توجهی نیز به همراه نخواهد داشت.
وی تصریح کرد: بر اساس دیدگاه این مؤسسه، روشهای فعلی مبارزه با آفات جنگلی، در بسیاری از موارد اثر مثبت قابل توجهی ندارند و حتی اگر پیامد منفی نیز نداشته باشند، توجیه علمی و اقتصادی کافی برای اجرای گسترده آنها وجود ندارد. از اینرو، تمرکز بر پایش مستمر، ردیابی، پیشآگاهی و شناخت بهتر روند طغیان آفات، راهبردی مؤثرتر برای مدیریت این پدیده خواهد بود.
علیزاده علیآبادی با تفکیک اکوسیتمهای جنگلی به سه بخش خاطرنشان کرد: اکوسیتمهای جنگلی به سه بخش تقسیم میشوند: اکوسیستم جنگلی که حفاظت جنگلی بر آن حاکم است – اکوسیستم جنگلی که بهره برداری و دوباره احیا میشود و اکوسیتم جنگلی شامل عرصههای زراعت چوب؛ که مدیریت آفات در هر کدام، میبایست متناسب با ویژگیهای هر اکوسیستم، طراحی و اجرا شود و نمیتوان برای همه آنها نسخه واحدی ارائه کرد.
گفتنی است در این نشست، که با حضور: هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست؛ علی علیزاده، رئیس مؤسسه؛ محمد متینیزاده، سرپرست معاونت پژوهشی مؤسسه؛ مهرداد اکبریان، مدیرکل دفترحفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی؛ علی دهقانی، رئیس گروه گیاهپزشکی آن سازمان؛ رسول مرزبان، عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور؛ حسن عسکری و حمید یارمند، مشاوران مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور؛ مجید توکلی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات لرستان؛ علی زرنگار، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات قزوین؛ سیده معصومه زمانی، رئیس بخش تحقیقات حمایت و حفاظت؛ احمد رحمانی، عضو گروه مشورتی تدوین راهبردها برای مدیریت محیطهای طبیعی ایران و نمایندگانی از بخش تحقیقات حفاظت و حمایت و بخش تحقیقات جنگل مؤسسه برگزار شد، همه مدعوین، پیرامون موضوع جلسه، نقطه نظرات تخصصی خود را ارائه کردند و در آینده نزدیک، اهمّ این نظرات، پس از تدوین و ویرایش، در یکی از شمارههای مجله طبیعت ایران، به چاپ خواهد رسید.
