بیانیه سومین همایش ملی حمایت و حفاظت از جنگل‌ها و مراتع ایران

بازدید: 63 بازدید

سومین همایش ملی حمایت و حفاظت جنگل‌ها و مراتع ایران با مشارکت مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در روزهای 19 و 20 اردیبهشت 1402 در مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، برگزار شد. در این همایش استادان، دانشجویان، محققان، مدیران، کارشناسان و دیگر صاحب‌نظران حوزه حفاظت و حمایت از عرصه‌­های طبیعی از سراسر کشور حضور داشتند و به مباحث و موضوعات کلیدی و چالش‌های این حوزه و راه‌کارهای برون­‌رفت از آن پرداختند.

محورهای این همایش عبارت بودند از:

1- اکولوژی بندپایان، جوندگان، عوامل بیمارگر و رستنی‌‏‌های مزاحم در عرصه‌های منابع طبیعی

2- مدیریت تلفیقی آفات، بیماری‏‌ها و رستنی‌های مزاحم در عرصه‌های منابع طبیعی

3- روش‌های نوین برای پایش و پیش‌آگاهی از رخدادهای طبیعی و تغییر اقلیم در جنگل‌ها و مراتع

4- شناسایی، معرفی و حفاظت منابع ژنتیکی عوامل مفید و قارچ‌های خوراکی در عرصه‌های منابع طبیعی

5- شناسایی و بهره‌برداری از عوامل بیولوژیک، غیرشیمیایی و فراورده‌های جانبی گیاهان در عرصه‌های منابع طبیعی

6- روش‌های قرنطینه‌ای، بهداشت، کاهش آلاینده‎‏‌های زیست-محیطی و حفاظت از آتش سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی

7- تحلیل نقش انسان و روش‌های مختلف مدیریت در تخریب عرصه‌های منابع طبیعی و معرفی روش‌های نوین مدیریت

براساس این محورها، پانل­های تخصصی با عنوان­های “پایش آفات و بیماری­های جنگل‌ها و مراتع”، “عوامل خسارت­زای جنگل‌ها و مراتع و مدیریت آنها”، “تغییر اقلیم، آتش­سوزی و تنش­های محیطی در منابع طبیعی”، “تنوع زیستی و حفاظت منابع ژنتیکی” تشکیل و سخنرانان و حاضران به طرح نقطه نظرات خود پیرامون هر یک از موضوع‌های مطرح شده پرداختند.

در پایان این همایش، بندهای زیر مورد تأیید و تأکید شرکت­ کنندگان قرار گرفت:

1- از آنجا که رسالت اصلی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و نیز مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور حفاظت و حمایت از منابع طبیعی است، لذا به نظر می‌رسد تمامی فعالیت‌های تحقیقاتی این مؤسسه پیرامون موضوع حفاظت و حمایت از جنگل‌ها، مراتع و بیابان‌های کشور است. اگر چه عمده‌ترین موضوع‌های مورد بحث و بررسی در این همایش حول مباحث گیاه‌پزشکی و آتش سوزی بود، اما نباید از حفاظت از منابع طبیعی در برابر سایر عوامل تهدیدکننده مانند اقدامات توسعه‌ای، قطع غیرقانونی درختان، چرای بی رویه، تغییر کاربری، ایجاد مضیقه‌های آبی و تغییر اقلیم، و نیز از حمایت از منابع طبیعی در جهت احیاء و توسعه جنگل‌ها و زراعت چوب و ترویج گیاهان دارویی غفلت شود. 

2-ضمن تأکید بر پایش مداوم عوامل خسارت­زای مهم و کشف عوامل خسارت­زای نوظهور و بازپدید در عرصه‌­های طبیعی کشور، لازم است موضوع پایش به عنوان یک فعالیت تحقیقاتی بلندمدت مورد توجه قرار گرفته و تمامی شرایط مترتب بر آن، که اخیرا در مؤسسه مشخص و تدوین شده است، کاملا رعایت شود.

3- انجام پایش‌های دقیق و اصولی صرفا با استفاده از توانمندی‌های محققان و کارشناسان رسمی و مستخدم دولت، بسیار پرهزینه و در شرایط کنونی غیرممکن است. بهره‌مندی از نیروهای مردمی و دوستدار طبیعت با به‌کارگیری سازوکارهای نوین مختلف، از‌جمله طراحی و راه­اندازی سامانه‌ها و اپلیکیشن‌های مناسب با همکاری دو دستگاه اجرا و پژوهش در اسرع وقت برای این امر مهم و اساسی ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.

4- درصورت انجام پایش‌های کارشناسانه و اصولی، داده‌­ها و اطلاعات ارزشمند و بسیار فراوانی جمع­ آوری و تولید خواهد شد، داده­‌هایی که به عنوان یک ذخیره گران­بها، مبنای تجزیه و تحلیل­‌های راهبردی و استفاده‌­های گوناگون، درحال­ حاضر و در آینده، قرار خواهد گرفت. بنابراین راه ­اندازی بانک ­های داده جامع و قوی، در قالب کلان­‌داده (یا بیگ‌­دیتا) و توجه و تقویت علم “اکوانفورماتیک” در مؤسسه ضروری است.

5- با توجه به چالش­های مختلف منابع طبیعی در حوزه گیاه‌پزشکی که اخیرا افزایش نیز یافته است، لازم است به منظور اخذ تصمیم­های اجرایی و تحقیقاتی صحیح، شورای گیاه‌پزشکی در سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با حضور کارشناسان خبره از دستگاه‌­های پژوهشی و آموزشیِ مرتبط فعال­‌تر شود.

6- ازآنجاکه تخریب‌­های ناشی از اقدامات عملیاتی، عمرانی، توسعه‌­ای، چرای دام، تصرفات اراضی به‌منظور تصاحب زمین و تغییر کاربری، تخلیه زباله ­های شهری به داخل عرصه­‌های جنگلی (بویژه در ناحیه رویشی هیرکانی) و معادن به‌عنوان مهم­‌ترین عوامل ایجاد ناپایداری، از جمله شیوع آفات و بیمارگرها، در عرصه­های منابع طبیعی محسوب می‌شوند، لازم است تمامی دستگاه‌­های اجرایی و وزارتخانه­های مربوطه با استفاده از پتانسیل انجمن­های علمی و پشتیبانی‌های قانونی و قضایی دو قوه مقننه و قضائیه، نسبت به کاهش فشار به عرصه‌­های منابع طبیعی اقدامات جدی و اثرگذاری را رقم زنند.

7- ضروری است در عرصه‌­های جنگلی که درجات بالایی از پایداری دارند، دخالت­‌های انسانی به حداقل کاهش یابد و در عرصه‌­هایی که از حالت طبیعی خارج شده­اند و یا در عرصه‌­هایی که با اهداف مختلف نهال‌کاری و یا درخت‌کاری شده­اند، انجام اقدامات مدیریتی، که اثرات جانبی کمتری دارند، برای حفظ درختان، بلامانع شناخته شود. در این زمینه مصوبات شورای گیاه‌پزشکی فصل­الخطاب قرار گیرد.

8-با توجه به شرایط اقلیمی و میزان آسیب‌پذیری نواحی مختلف رویشی ایران در برابر آتش‌سوزی، لازم است روی اثرات حریق، الگوی پیش­بینی حریق با توجه به تغییرات اقلیمی، تعیین تیپ فون و فلور عرصه­‌های سوخته‌شده و بررسی تعیین زمان بازگشت عرصه­‌های سوخته‌شده مطالعات مداوم انجام شود.

9- به‌منظور تحلیل و تحت­نظر داشتن وضعیت آفات کلیدی و پیش­ بینی ادواری طغیان­های جمعیت عوامل خسارت­زا، لازم است طرح مطالعاتی مشترک با موضوع ارزیابی بیولوژیکی دوره­ای آفات و بیماری­های جنگل‌ها و مراتع با همکاری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور تهیه، تدوین و در اسرع وقت به اجرا در آید.

10- با توجه به چالش ­های عدیده­ پیش­رو و دستاوردهای این همایش، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور برگزاری منظم دوره­ای و دوسالانه همایش ملی حفاظت و حمایت جنگل‌ها و مراتع کشور را توصیه می­کنند.

11- پیشنهاد می‌­شود شورای گیاه‌پزشکی نسبت به احصای کلیه روش­های مدیریتی اعم از فیزیکی، غیرشیمیایی، بیولوژیک و غیره بر اساس نوع گیاه و عامل خسارت­زا و امکانات موجود کشور، دستورالعمل‌­های جامعی را تدوین کند تا در برخورد با عوامل خسارت­زای مختلف، آمادگی اقدامات ضربتی فراهم باشد.

12- با توجه به ناپایداری جنگل‌های زاگرس و برای کاستن از فشار بر پوشش­های گیاهی، بر انجام مدیریت علمی و سخت‌گیرانه در بهره­برداری از محصولات فرعی، نظیرگال­ها و غیره، تأکید می­شود.

13- با توجه به حضور گیاهان انگل و آفات بذرخوار، به عنوان آفات پنهان اما مهم، شناسایی عرصه­‌های آلوده و اقدامات مدیریتی فوری برای مهار آنها ضروری است.

14- یکی از تهدیدات در زمینه حمایت و حفاظت جنگل‌ها و مراتع، بازنشستگی نیروی متخصص است. باتوجه به کمبود نیروهای متخصص در اداره کل حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی و ادارات کل منابع طبیعی استان­ها و نیز در بخش تحقیقات حمایت و حفاظت مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور و مراکز استانی، ضرورت دارد برای رفع این مشکل اساسی جذب نیروی زبده و کادرسازی در دستورکار قرار گیرد.

15-آموزش و ارتقای سطح دانش محیط‌­بانان، قرق­بانان، جنگل­بانان و کارشناسان ادارات کل منابع طبیعی در ارتباط با آفات و بیماری­ها و شناخت آنها در خصوص مدیریت عوامل خسارت‌زا توصیه می­شود.

16- به منظور ارتقای اقدامات پژوهشی و اجرایی لازم است کنش­های جمعی و پژوهش­های مشترک بین­بخشی، بین مؤسسه­ای و بین ­دستگاهی افزایش یابد.

17- با توجه به اهمیت گلسنگ‌­ها و سایر بیواندیکاتورها، ارائه پژوهش­هایی در این زمینه توصیه می­شود.

18- با توجه به مبادلات کالاهای تجاری بویژه چوب و همچنین فراهم شدن شرایط محیطی برای حضور آفات و بیماری­های غیربومی، تجدید نظر در فهرست آفات قرنطینه­ای ضروری به نظر می­رسد.

19- در خصوص نهضت ملی کاشت یک میلیارد درخت، تأکید می­شود ضمن پایش مرتب نهالستان‌ها برای آفات و بیماری‌های نهال‌های موجود، جنبه‌­های قرنطینه‌­ای، بهداشتی و ملاحظات گیاه‌پزشکی در کمیته‌های علمی و اجرایی مدنظر قرار گیرد.

20- مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور نسبت به ارسال یافته­‌های پژوهشی کاربردی، مانند کنترل بیولوژیک، پایش و غیره، به سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، اقدام نماید.

21- در جلسات راهبردی تحقیقات و اجرا، نمایندگان دو دستگاه به صورت مشترک حضور یابند تا در زمینه مصوبه­‌ها و دستورالعمل­ها، به صورت مشترک تصمیم­گیری شود.

22-با توجه به نقش باغ‌های گیاه‌شناسی در حفاظت خارج رویشگاهی از گونه‌های گیاهی، بر حفظ باغ گیاه‌شناسی ملی ایران در برابر انواع تهدیدات، به ویژه برنامه بلندمرتبه‌سازی در مجاورت ضلع شمالی باغ تأکید می‌شود.

23- با توجه به تنوع اقلیمی و رویشگاهی ایران و تنوع و غنای زیستی میکروارگانیسم‌های مفید و همچنین نقش عملکردی آنها در زندگی گیاهان، لازم است برای شناخت و به‌کارگیری آنها در برنامه‌های احیایی، تحقیقات گسترده‌تری صورت گرفته و نتایج آن به‌سرعت در دستور کار بخش اجرا قرار گیرد.

20 اردیبهشت 1402

سومین همایش ملی حمایت و حفاظت از جنگل‌ها و مراتع ایران

دسته بندی اخبار صفحه اصلی اخبار ویژه
اشتراک گذاری
ورود به سایت