EN  
فهرست مقالات ( فصلنامه پژوهشي تحقيقات جنگل و صنوبر ايران جلد 12 ، شماره 2 ، سال 1383 )
       

بررسي ويژگيهاي مور فولوژيكي و كمي و كيفي توده‌هاي راش ايران از ديدگاه حفاظت ژن

 
پروين صالحي شانجاني - مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع - psalehi@rifr-ac.ir
خسرو ثاقب‌طالبي - موسسه جنگلها و مراتع - saghebtalebi@rifr-ac.ir
 
     

کليد واژه‌‌ها: Fagus orientalis Lipsky، راش، ايران، جنگل‌شناسي، تنوع ژنتيكي، حفاظت ژن

 
       
 

گونه راش يكي از فراوانترين و از نظر اقتصادي مهمترين درختان جنگلهاي شمال ايران است. تعيين ساختار هر توده و تركيب آن با خصوصيات جنگل‌شناسي كه شامل آميختگي، سن، ساختار عمودي يا اشكوب‌بندي، ساختار افقي، وجود يا عدم وجود روزنه، تاج پوشش، انبوهي، وجود و يا عدم وجود زادآوري يا زيراشكوب درختي و درختچه‌اي است مي‌تواند ما را در دستيابي به يك مديريت مناسب و فراگير، ياري نمايد.

در اين پژوهش خصوصيات مورفولوژيكي و ويژگيهاي ژنتيكي در 14 قطعه نمونه نيم هكتاري در راشستانهاي شمال ايران مورد بررسي قرار گرفته است. هم چنين سعي شده است نقش عوامل انساني و مديريت راشستانهاي مورد نظر (شيوه‌هاي جنگل‌شناسي بكار رفته) بر اين خصوصيات مطالعه شود.

تنوع ژنتيكي بالاي راش در راشستانهاي ايران (هتروزيگوزيتي مورد انتظار= 191/0) حاكي از توان سازگاري اين درخت در جنگلهاي خزري مي‌باشد. از آنجايي كه رابطه مثبتي بين تنوع ژنتيكي و درصد پايه‌هاي چند شاخه و غيرمستقيم (بد فرم) وجود دارد، بنابراين از لحاظ نظري انتخاب و حفظ درختان خوش فرم براي زادآوري در توده‌ها كه در اثر فعاليتهاي مديريت تحت شيوه تدريجي پناهي اعمال مي‌گردد مي‌بايست با احتياط با آن برخورد شود. زيرا انتخاب براي حفظ برخي ژنوتيپها از مهمترين فرايندهايي است كه در طي عمليات مديريت جنگل باعث تغيير در گوناگوني ژنتيكي درختان مي‌گردد. در طي اين فرايند ميزان برخي ژنها به شدت كاهش مي‌يابد و بنابراين، باعث كاهش گوناگوني ژنتيكي مي‌شود كه مي‌تواند روي سازگاري آينده تأثير بگذارد. بنابراين يك شيوه جنگل‌شناسي مناسب مي‌بايست ضمن حفاظت توده‌ها، همزمان با برداشت و استفاده از محصولات و خدمات جنگل در حال حاضر، كوششي براي تأمين محصولات، كالاها و ساير خدمات در آينده نيز باشد. به اين ترتيب ميزان و چگونگي استفاده از منابع موجود در حدي خواهد بود تا تأمين مناسب و مستمر آنها در آينده تضمين گردد. همان گونه كه مطالعات اخير نشان داده‌اند در ميان شيوه‌هاي جنگل‌شناسي دو شيوه تك گزيني و شيوه گروه‌گزيني با ساختار توده‌هاي طبيعي راش شمال ايران همخواني بيشتري دارد. در اين پژوهش نيز توان سازگاري بالاي برخي مناطق (نكا در ارتفاع 900 متر و خيرود در ارتفاع 600 متر از سطح دريا با 14 آلل نادر و مختص به محل) در مقايسه با سازگاري محدود برخي ديگر (مثل خيرود در ارتفاع 1200 متر و گرگان در ارتفاع 2000 متر از سطح دريا با 2 آلل نادر و مختص به محل) تأكيدي بر حفاظت راشستانهاي شمال ايران و انتخاب شيوه جنگل‌شناسي مناسب با هدف توليد مستمر و حفاظت از تنوع ژنتيكي توده‌هاي راش مي‌باشد.

   
     
 
 
کليه حقوق اين پايگاه متعلق به موسسه جنگل ها و مراتع کشور مي باشد .