فشردگی خاکهای جنگلی و زیانهای آن بر درختان و چگونگی مقابله با آن

با توجه به بررسی منابع داخلی، پژوهشی در ارتباط با فشردگی خاکهای جنگلی ایران بر اثر عوامل گوناگون طبیعی و غیر طبیعی، به ویژه عملیات بهره برداری مشاهده نشده است. بررسیهای به عمل آمده در مورد صدمات بهره برداری بر توده جنگل شامل صدمات فیزیکی مستقیم ماشین آلات بهره برداری به درختان سرپا و نهالهای حاصل از زادآوری طبیعی است (حسینی، ۱۳۷۳ – احمدی، ۱۳۷۵). ارزشیابی سیستمهای مکانیزه بهره برداری جنگل نیز از دیدگاه اقتصادی و زمان سنجی (فقهی،۱۳۶۸) و یا رابطه آنها با تغییرات شیب اراضی جنگلی (دهبندی، ۱۳۷۴) صورت گرفته است. بررسی قابلیت مکانیکی خاک مناطق مختلف جنگلی ایران با استفاده از شاخصهایی مانند حد روانی، حد خمیری، دامنه روانی، شاخص خمیرائی، رطوبت اپتیمم و دانه بندی با هدف مناسب بودن مسیرهای تعیین شده از نظر جاده سازی و حمل و نقل چوب انجام شده است (صفیاری، ۱۳۷۰ – چگنی، ۱۳۷۱ – عارفیان، ۱۳۷۵ – نجفی، ۱۳۷۷). طراحی منظر مسیر دسترسی و توقفگاههای جنگلی نیز بیشتر از نقطه نظر حفاظت خاک و حفظ منظر طبیعی جنگل بررسی شده است و توجهی به مسائل فشردگی خاک و زیانهای بعدی آن بر توده جنگل نشده است (عسکرزاده، ۱۳۷۵). بالاخره بررسی شبکه بندی مناسب جاده های جنگلی با توجه به اهداف جنگلشناسی نیز فقط با در نظر گرفتن شاخصهائی مانند زمین شناسی و هرز آب انجام شده است (احتشام زاده، ۱۳۷۵). در این مقاله واکنش گونه های مختلف جنگلی به فشردگی و تغییر ساختمان خاک، اثر کاربرد روشهای مختلف بهره برداری و ماشین آلات در فشردگی و تخریب خاکهای جنگلی، روشهای مختلف مدیریتی جهت جلوگیری و کاهش دامنه و سطح فشردگی خاکهای جنگلی و چگونگی اصلاح و ترمیم آنها و نتایج و پیشنهادات کلی ارائه شده است.

روش نمونه برداری زوجی ( رگرسیونی )، ۱۳۷۵٫ مجله جنگل و مرتع ، شماره ۳۱، انتشارات سازمان جنگلها و مراتع

در مواردی که منطقه مورد مطالعه در یک مرتع بیش از اندازه باشد و نیروی مختصص کم باشد میتوان با استفاده از روش پلاتهای زوجی و روابط رگرسیونی با انتخاب پلاتهای کمتری یک برآورد قابل قبولی از کل جامعه داشت در این سیستم و روش معادلات رگرسیونی در دو مرحله انجام میگیرد.

 

بررسی تولید نهال۱۰گونه مهم پهن برگ بومی با ارزش در نهالستانهای جنگلی شمال ایران

توسعه و احیا از محورهای عمده در برنامه جامع صیانت از جنگلهای شمال کشور می‌باشند که با تولید نهال استاندارد تحقق می یابد. با توجه به اهمیت این جنگلها، جنگلکاری تولیدی و به تبع آن تولید نهال در عرصه نهالستان از نظر گونه و مشخصات کمی و کیفی جایگاه ویژه‌ای در این برنامه خواهد داشت. در این مطالعه آمار و اطلاعات نهالهای تولید شده با گونه‌های مختلف و با تکیه بر ۱۰ گونه با ارزش پهن برگ بومی در ۲۱ نهالستان شمال طی یک دوره پنج ساله (از سه ماهه دوم۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱) مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در طی دوره مطالعه ۵۶ گونه شامل ۳۱ گونه پهن برگ و ۲۵ گونه سوزنی برگ تولید شده و تولید متوسط سالیانه حدود ۳۰ میلیون اصله نهال می‌باشد. سهم پهن برگان از کل نهالهای تولیدی ۶۹% و سهم سوزنی برگان ۳۱% و از کل نهالهای پهن برگ تولیدی ۹۵% بومی و ۵% غیر بومی هستند. از مجموع نهالهای سوزنی برگ تولیدی ۸۴% غیر بومی و ۱۶% بومی هستند. بر اساس این پژوهش، ۴ گونه مهم افرا، توسکا، زبان گنجشک و بلند مازو (از پهن برگان با کیفیت بسیار خوب که مصارف بسیار زیاد و اغلب بسیار گسترده ای دارد و از آن به صورت چوب تراش یا روکش سازی استفاده می شود) که بیش از ۵۰ درصد کل تولید نهالستانها را به خود اختصاص داده اند. در میان گونه‌های مذکور، افرا و توسکا در مقایسه با کل گونه‌های تولید شده بیشترین سهم را دارند. نتایج بررسیهای اقتصادی در مورد بهای چوبهای تولیدی برای گونه‌های مذکور نشان می‌دهد که افرا از بالاترین جایگاه اقتصادی برخوردار بوده و سه گونه دیگر به ترتیب شامل توسکا، زبان گنجشک و بلند مازو پس از آن قرار می‌گیرند

مولف:محمدباقر خدایی, منوچهر امانی

دانلود نسخه pdf

ارزیابی کمی وکیفی زادآوری طبیعی درحفره‌های ایجاد شده راشستانهای گلبند (سری جمند)

طبق بررسیهای انجام شده در بعضی از حفره‌های طبیعی ایجاد شده در توده‌های راش منطقه گلبند، تجدید حیات به نحو مطلوب مستقر شده است و در بعضی از حفره‌ها به جای زادآوری، با توجه به شرایط مختلف، گیاهانی نظیر سرخس و تمشک استقرار یافته است. بنابراین مطالعه در مورد اینکه آیا وجود یا عدم وجود زادآوری و یا به جای آن حضور گیاهان مزاحم تحت تأثیر رویشگاه (اقلیم، خاک و عوامل فیزیوگرافی) و عوامل طبیعی یا به خاطر دخالتهای انسان و دام و یا نامناسب بودن حفره‌ها از نظر ابعاد در اثر برداشت درختان در اشکوب‌های بالایی بوده، ضروری به نظر می رسد. با توجه به وضعیت زادآوری و پراکنده بودن حفره ها، ۱۳ حفره زادآوری با مساحت مختلف به عنوان قطعات نمونه مورد مطالعه در نظر گرفته شد. بعد اندازه گیریهای کمی از قبیل سن، ارتفاع، قطریقه و قطربرابرسینه نهالها در نقاط مختلف هر حفره انجام پذیرفت. درصد آمیختگی و ترکیب گونه ای در حفره‌های زادآوری نشان می دهد که گونه راش بیشترین فراوانی (۷۵%) را در منطقه مورد مطالعه تشکیل می دهد. سن نهالهای گونه راش در سطوح زادآوری تفاوت قابل ملاحظه ای نداشته و دارای یک دامنه ۶ تا ۸ سال می باشد. این مورد بیانگر این مطلب است که در ۶ تا ۸ سال گذشته، سال بذردهی راش بوده است.با افزایش سطح حفره ها، از تعداد نهالها در واحد سطح کاسته می شود و به عکس بر ارتفاع نهالها افزوده می شود. وضعیت شاخه دوانی گونه راش نشان می دهد که بیشتر نهالها وضعیت دو شاخه دارند. به طور عمومی با افزایش سطح حفره‌ها به میزان نهالهای دو یا چند شاخه اضافه می شود. نتایج این مطالعه نشان می دهد که برشها نباید در سطوح بزرگ زده شوند، بلکه گروههای کوچک تا متوسط سطح مطلوبی را جهت کمیت زادآوری و بهبود وضعیت کیفی نهالها ایجاد می کنند

مولف:هوشنگ شهنوازی, خسرو ثاقب‌طالبی, قوام الدین زاهدی امیری

دانلود نسخه pdf