اهداف و وظایف

در حال حاضر در میان راهبردهای مختلف و ممکن در حوزه تحقیقات زیست ‏فناوری، چهار محور، اساس اقدامات و پژوهش‌های این گروه را شکل می­دهد:

  • بررسي‌هاي سيتوژنتيکي و تعيين اطلاعات پايه ژنتيکي گونه‎هاي مهم منابع طبیعی
  • تشکيل باغ بذر و توليد بذر و نهال شناسنامه‏ دار
  • استفاده از توانمندی­ های ژنتیکی گونه­ های گیاهی منابع طبیعی با هدف اصلاح کمی و کیفی آنها
  • حفاظت از گونه‌هاي گياهی مهم به ويژه ‌ انحصاري، نادر و در خطر انقراض با روش‏ نگهداري در شرايط فراسرد (Cryoperservation) و نگهداري درون شيشه‏اي (گياهچه، اندام،  مريستم، کالوس، گرده، تخمک، پروتوپلاسم و DNA)

 

 

محور اول: بررسي‌هاي سيتوژنتيکي و تعيين اطلاعات پايه ژنتيکي گونههاي مهم منابع طبیعی

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور همواره با انجام مطالعات پایه، دستاوردهای بی­مانندی همچون فلور ایران و شناخت مناطق اکولوژیک در سطح ملی و منطقه­ای ارائه کرده است. اکنون درصدد هستیم تا تعیین اطلاعات پایه ژنتیکی گونه ­های مهم منابع طبیعی ایران را در برنامه ­های پژوهشی مؤسسه و گروه تحقیقات زیست­فناوری گسترش دهیم. با تشکیل شورای راهبردی و دبیرخانه ایندکس کروموزومی فلور ایران با حضور متخصصان این امر در مؤسسه، این وظیفه گروه پررنگتر و جامعتر از گذشته در حال انجام است. از جمله اهداف و کاربردهای این مجموعه از تحقیقات می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- ارزیابی تعداد کروموزوم‌ها و مورفولوژی آنها به‌منظور:

  ۱-۱ تعیین روابط خویشاوندی بین گونه‌ها

  ۱-۲ استفاده در دورگ‌گیری و ایجاد هیبرید و تولید رقم

  ۱-۳ تغییر در سطوح پلوئیدی برای بهبود خصوصیات اقتصادی، افزایش مواد مؤثره …

۲- تعیین اندازه ژنوم گونه‌ها برای مطالعات سیتوتاکسونومیکی و ارزیابی رابطه اندازه ژنوم با ویژگی‌های مورفولوژیکی، کاریوتیپی، جغرافیایی و اکولوژیکی گونه‌ها

۳- تشخیص گونه‌های هموپلوئید و هیبرید‌های آنها

۴- پیش‌بینی ویژگی‌های فنوتیپی، فیزیولوژیکی و اکولوژیکی با استفاده از داده‌های ژنومی و کروموزومی

 

محور دوم: تشکيل باغ بذر و توليد بذر و نهال شناسنامه‏دار

  • احداث باغ بذر و باغ مادري گونه­ هاي درختي جنگلي در استان‎هاي مربوطه
  • استقرار پايه‎هاي بذري و مادري با سازگاري خصوصي مناسب منطقه
  • توليد بذر و نهال با کيفيت و کميت مطلوب

محور سوم: استفاده از توانمندی­های ژنتیکی گونه ­های گیاهی منابع طبیعی با هدف اصلاح کمی و کیفی آنها

شرایط سخت و پر تنش حاکم بر منابع طبیعی به دلایل مختلف مانند گرم شدن کره زمین، کاهش منابع، توسعه و دخالت‏های درست و نادرست انسان و … می­طلبد که مسیرهای تازه­ای برای بدست آوردن ژنوتیپ­های کارا و مقاوم مشخص و پیاده­سازی شود. از سوی دیگر رسیدن به کمیت و کیفیت بیشتر در محصولات و فرآورده­ ها می­تواند مبنای اهداف دیگری برای اصلاح گیاهان بخصوص مرتعی و دارویی قرار گیرد تا بتوان از حجم آسیب­های بیشتر بر روی اکوسیستم­های طبیعی کاست. برخی از این اهداف عبارتند از:

  • توليد هيبريدهاي بين و درون گونه‏اي گياهان سريع الرشد نظير کلن‏هاي مختلف صنوبر (تلاقي‏هاي هدفمند) به منظور ايجاد ارقام با عملکرد و توليد چوب بالا، مقاومت به خشکي و شوري، افزايش زون اکولوژيک، پايداري در مناطق گرم و …
  • استفاده از روش‏هاي اصلاحي مناسب (مانند تغییر سطح پلوئیدی، ایجاد تلاقی­های جدید و …) به منظور معرفي ارقام مناسب مرتعي-دارویي
  • ايجاد مزارع تحقيقاتي دائمي در مناطق مختلف اکولوژيک و نگهداري و ترميم آنها جهت استمرار مطالعات بنيادي و پژوهش‏هاي کاربردي

محور چهارم: حفاظت از گونه‌هاي گياهی مهم به ويژه ‌ انحصاري،  نادر و در خطر انقراض با روش‏ نگهداري در شرايط فراسرد (Cryoperservation) و نگهداري درون شيشه‏اي (گياهچه، اندام،  مريستم، کالوس، گرده، تخمک، پروتوپلاسم و DNA)

گیاهان به شدت در معرض نابودی و خطر انقراض به سر می‏برند. حفاظت از این گونه­ ها و به طور کلی گیاهان عرصه­ های منابع طبیعی از جمله وظایف مهم مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور است. این مهم به شکل­های مختلف و در قالب برنامه­ های حفاظتی در بخش تحقیقات گیاه­شناسی و گروه تحقیقات بانک ژن منابع طبیعی در حال انجام است. آنچه مد نظر و پژوهش در گروه تحقيقات زيست­فناوري منابع طبيعي واقع می­شود گونه­ هایی از گیاهان خواهند بود که شرایط دیگر برای حفاظت از آنها جوابگو نخواهد بود. حفاظت از این گونه­ ها که بیشتر درختی و درختچه­ای هستند، کانون پروژه­ های فراسرد این گروه هستند.  

 

ریزازدیادی و کشت بافت

علاوه بر محورهای یادشده، یکی از موضوعات مهمی که در گروه از دیرباز شکل گرفته و به‏صورت بسیار تخصصی و دقیق در حوزه منابع طبیعی پیش رفته،  کشت بافت گونه ­هایی از منابع طبیعی بوده است. تجربه­ای حدود سی سال و بدست آوردن پروتوکلهای فراوان از ثمرات تحقیقات کشت بافت بوده است. این تلاش همچنان با تأکید بر کشت بافت گونه ­هایی که راه ­های تکثیری دیگر برای آنها به بن­بست رسیده و یا گونه ­های مشتری­مدار و درخواستی همچنان یکی از برنامه­ های مهم گروه تحقيقات زيست­فناوري منابع طبيعي به شمار می­رود.

بازدید: 101