پاسخ به سوالات پرتکرار از بانک ژن منابع طبیعی

پاسخ به سوالات پرتکرار از بانک ژن منابع طبیعی

  • آیا می‌توانم از بانک ژن منابع طبیعی بذر بگیرم؟
  • آیا بانک ژن منابع طبیعی بذر به عنوان نسخه امنیتی (دوپلیکیت) یا هدیه قبول می‌کند؟
  • چند گونه در بانک ژن منابع طبیعی نگهداری می‌شود؟
  • آیا بذر تمام گونه‌های گیاهی را می‌توان ذخیره نمود؟
  • بذرها چه مدت زنده می‌مانند؟
  • چگونه می‌توانم برای باغ و باغچه شخصی‌ام بذر سبز کنم؟
  • چگونه می‌توانم برای باغ و باغچه شخصی‌ام بذر جمع‌آوری و نگهداری کنم؟
  • چگونه می‌توانم بذور گیاهان باغی، سبزی و زینتی تهیه کنم؟
  • آیا می‌توانم از تصاویر وبگاه بانک ژن منابع طبیعی استفاده کنم یا آیا شما می‌توانید تصاویری از بذرهای حفاظت شده در اختیارم قرار دهید؟
  • من یک هنرمند هستم که علاقمند به استفاده از بذرها به عنوان موضوع کار خود می‌باشم. آیا بانک ژن منابع طبیعی می‌تواند به من کمک کند؟
  • ذکر منبع وبگاه بانک ژن منابع طبیعی چگونه است؟

 

آیا می‌توانیم از بانک ژن منابع طبیعی بذر بگیریم؟

بانک ژن منابع طبیعی بذر در مقادیر کم برای اهداف تحقیقاتی غیر تجاری در اختیار دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی قرار می‌دهد. لطفاً توجه کنید ما با افراد حقیقی یا موسسات و شرکتهای انتفاعی بذر تبادل نمی‌کنیم و طبعاً به چنین سوالاتی هم نمی‌توانیم پاسخ بدهیم.

لیست بذور بانک ژن منابع طبیعی(لینک)

 

آیا بانک ژن منابع طبیعی بذر به عنوان نسخه امنیتی (دوپلیکیت) یا هدیه قبول می‌کند؟

کلیه دانشگاها و موسساتی که کلکسیون بذر از جمعیتهای گیاهی منابع طبیعی داشته و علاقمند به نگهداری طولانی مدت آنها هستند، می‌توانند در صورت احراز شرایط زیر، بذور خود را به آیا بانک ژن منابع طبیعی بسپارند.

شرایط قبول بذر شامل:

  1. از گونه‌های بومی و در خطر باشد،
  2. تعداد بذر کافی باشد (تعداد کم یذر در حد چند صد عدد قابل قبول نمی‌باشد)،
  3. در طی دو سال اخیر جمع‌آوری شده باشد،
  4. اطلاعات کافی در مورد جمع‌آوری‌کننده، تاریخ و محل جمع‌آوری (طول و عرض جغرافیایی، ارتفاع)، نحوه‌ی جمع‌آوری و ویژگیهای اکولوژیکی محل وجود داشته باشد.

 

چند گونه در بانک ژن منابع طبیعی نگهداری می‌شود؟

تا سال ۱۳۹۳ در کل ۴۵۰۰۰ نمونه گیاهی شامل ۱۱۰۰۰۰۰۰۰۰ عدد بذر از ۳۵۶۶ گونه‌ گیاهی منابع طبیعی ذخیره کرده‌ا‌یم.

 

آیا بذر تمام گونه‌های گیاهی را می‌توان ذخیره نمود؟

بذرهایی قابلیت ذخیره شدن دارند که در صورت خشک شدن از بین نروند. اگرچه خشک شدن موجب مرگ موجودات می‌شود، ولی بسیاری از بذرها در برابر خشک‌‌شدن مقاومت نموده و از بین نمی‌روند. فرایند پیری در تمام بذرها اتفاق می‌افتد. اگرچه خشک کردن سرعت فرایند پیری را به تاخیر می‌اندازد، ولی نهایتاً بذرهای خشک نیز در طول زمان ازبین خواهند رفت. نتایج نشان داده است که بذرهای خشک شده در برابر یخ‌زدگی مقاومت نشان می‌دهند و چنانچه بذرهای خشک شده در دمای زیر صفر قرار داده شوند سرعت فرایند پیری بسیار کند خواهد شد.

گونه‌هایی که بذرهای آنها به خشک شدن تحمل نشان می‌دهند به عنوان ارتودکس (orthodox) طبقه‌بندی می‌شوند. در بانک ژن منابع طبیعی، بذر گونه‌های ارتودکس ذخیره می‌شوند. گونه‌هایی که بذر آنها به خشک شدن تحمل نشان نمی‌دهند ریکالسیترانت (recalcitrant) نامیده می‌شوند. بذر این گونه‌ها را نمی‌توان خشک نموده و با روشهای طولانی مدت در سردخانه نگهداری نمود. زیرا فریز نمودن باعث می‌شود که آب درون سلولها  یخ‌ زده و سلولهای گیاه تخریب شوند. در حالی‌که بذرهای خشک و فریز شده گونه‌های ارتودکس می‌توانند برای ده‌ها و حتی صدها سال زنده بمانند. بخش اعظم گونه‌های گیاهی ارتودکس بوده و باقی ریکالسیترانت یا رفتار بینابینی (ارتودکس –ریکالسیترانت) از خود نشان می‌دهند. چنین گونه‌هایی را نمی‌توان در بانک ژن منابع طبیعی ذخیره نمود. پژوهش روی بهینه‌سازی روشهای ذخیره‌سازی طولانی مدت این گونه‌ها (در شرایط فراسرد، کرایوپرزرویشن) در موسسه تحقیقات جنگلها کشور در حال انجام است.

 

بذرها چه مدت زنده می‌مانند؟

طول زندگی یک بذر وابسته به نوع گونه و شرایط نگهداری آن است. داستانهای بسیاری از جوانه‌زنی بذرهای به جامانده از مقبره مصریان باستان، وجود دارد. ولی تاجایی‌که می‌دانیم هیچ یک از این داستانها بوسیله شواهد باستان‌شناسی تأیید نشده‌اند. با توجه به خشکی شرایط درونی اهرام مصر، امکان زنده‌مانی بذر برخی گونه‌ها برای هزاران سال دور از ذهن نمی‌باشد.

تقریباً تمام شواهد موجود از طول عمر بسیار بالا، مربوط به بذرهایی است که دارای پوشش سخت می‌باشند. تا کنون زنده‌مانی بذر حدود ۷۰ گونه گیاهی مدل‌سازی شده است، بطوریکه می‌توان طول عمر بذرها را در مقادیر مختلف رطوبت، دما و میزان جوانه‌زنی اولیه پیش‌بینی نمود. این مدلها بوسیله تسریع پیری بذور در گستره‌ای از مقادیر رطوبت و دما بدست آمده است. این مدل‌سازی‌ها نشان داده‌اند که برای مثال لوبیا mung ممکن است در حدود ۲۴۰۰۰ سال و علف آفریقایی (Eragrostis tef) 15000 سال زنده بماند. اگرچه طبق مقالات موجود در زنده‌مانی بذر، بذور را می‌توان برای صدها تا هزاران سال در شرایط بانک ژن (رطوبت نسبی ۱۵% و دمای ºC20-) نگهداری نمود ولی شواهد مستدل و واقعی از زنده‌مانی بذور بیش از ۱۵۰ سال وجود ندارد.

برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله زیر مراجع نمایید.

Daws, M.I., Davies, J., Vaes, E., van Gelder, R. & Pritchard, H.W. (2007) Two-hundred-year seed survival of Leucospermum and two other woody species from the Cape Floristic region, South Africa. Seed Science Research ۱۷: ۷۳-۷۹٫

 

 

چگونه می‌توانم برای باغ و باغچه شخصی‌ام بذر سبز کنم؟

چنانچه بذر تازه و رسیده و سالم را روی کمپوست مرطوب (نه غرق در آب) قرار داده و در دمای کمی گرم نگهداری نمایید، بذر جوانه می‌زند. اگر جوانه نزد به احتمال زیاد یا شرایط نگهداری (بویژه دما و نور گلدان) مناسب نبوده یا بذر خواب دارد.

اگرچه جوانه‌زنی در بسیاری از بذرها تحت تأثیر ژنتیک است ولی نیازهای جوانه‌زنی قویاً متأثر از شرایطی است که بذر در آن بوجود آمده است. بطوریکه دو دسته بذر از یک گونه که در محیط‌های متفاوتی بوجود آمده‌اند ممکن است رفتار جوانه‌زنی متفاوتی داشته باشند. به این ترتیب با انجام برخی تیمارها می‌توان موفقیت جوانه‌زنی را افزایش داد.

  1. مهمترین عاملی که باید در هنگام رویاندن بذر در نظر گرفت وجود پوسته دانه سخت یا ساختار پوشاننده‌ و ممانعت‌کننده فیزیکی جوانه‌زنی است. در چنین شرایطی، بذرها نیاز به اسکاریفیکاسیون یا خراش دهی دارند. در مورد بذرهای درشت، باید با یک سوزن یا اسکارپل یک شکاف کوچک روی بذر ایجاد نمود تا محتویات بذر کمی دیده شود. درحالیکه بذرهای کوچکتر را می‌توان بین دو برگ کاغذ سمباده ریز قرار داده و به نرمی دو کاغذ سمباده را روی هم مالش داد.
  2. عامل مهم دیگری که باید در نظر گرفت، شرایط اکولوژیکی زیستگاه گونه است. باید بدانیم گونه مورد نظر به صورت طبیعی در چه ناحیه‌ای و چه ارتفاعی رشد می‌کند. برای مثال بذور بسیاری از گونه‌های نواحی معتدل را پس از یک دوره سرمادهی مرطوب، می‌توان در بهار رویاند. بدین ترتیب که بذرها را پس از خراش‌دهی (در صورت لزوم) روی کاغذ مرطوب درون ظرف مناسب (پتری‌دیش) گذارده و بمدت سه ماه در یخچال (ºC4) قرار می‌دهیم. در این مدت کاغذ باید مرطوب نگاه داشته شود. در روش دیگری می‌توان بذرهای خراش داده شده را می‌توان روی یا درون کمپوست مرطوب گذارده و در طول زمستان در محیط آزاد قرار داد. با گرم شدن هوا بذور روی کمپوست مرطوب جوانه می‌زنند. جوانه‌زنی بسیاری از گونه‌هایی که دارای بذرهای کوچک هستند نیازمند نور و تناوب دمای شبانه روز است. لذا اگر با هیچ یک از روشها بذر مورد نظرتان جوانه نزد، باید از تیمارهای مختلف استفاده نمود. متاسفانه گستره دمایی برای جوانه‌زنی بذور مختلف ممکن است با وضعیت خواب دانه تغییر نماید.

 

 

چگونه می‌توانم برای باغ و باغچه شخصی‌ام بذر جمع‌آوری و نگهداری کنم؟

نحوه جمع‌آوری تاثیر زیادی روی قابلیت ذخیره‌سازی بذر می‌گذارد. اگر بذور هنگام جمع‌آوری نارس باشند، ممکن است در اثر خشک کردن صدمه ببینند. مناسبترین زمان جمع‌آوری برای بذوری که درون کپسول قرار قرار دارند، زمانی است که بذور آماده بیرون ریختن هستند. در مورد بذوری که درون میوه‌های آبدار و گوشت‌دار قرار دارند، مناسبترین زمان ‌جمع‌آوری بذر وقتی است که میوه کاملاً رسیده باشد و پرندگان و پستانداران را به طرف خود جذب کنند. در اغلب موارد رسیدن میوه با تغییر رنگ مشخص می‌شود. بذرهای خیلی نرم یا سبز رنگ معمولاً نارس هستند. وقتی بذور روی یک گیاه با رنگهای مختلف دیده می‌شوند بهترین ملاک رسیدگی بذر، سختی آن است.

برخلاف روش جمع‌آوری بذر با هدف حفاظت که به صورت تصادفی باید صورت بگیرد، باغبانان باید بذر را به صورت انتخابی برداشت کنند. یعنی بذر را از گیاهانی جمع‌آوری کنند که ویژه‌گی خاصی از نظر ظاهر و کیفیت داشته باشد. با این روش شانس تولید گیاه مشابه با گیاه مادری که بذر از آن جمع‌آوری شده افزایش می‌یابد. جمع‌آوری و نگهداری بذور می‌بایست با احتیاط انجام شود، زیرا برخی از بذور سمی می‌باشند. بذور می‌بایست دور از دسترس کودکان قرار گیرند. بذوری را که درون میوه‌ها قرار دارند را باید از گوشت میوه جدا نمود. در مواردی که بذر توسط لایه موسیلاژی پوشیده شده است، خشک کردن باعث جدا شدن مواد موسیلاژی از بذر می‌شود. قبل از خشک کردن و ذخیره نمودن، باید بذرهای پوک، نارس و آشغالها ار از بذرهای سالم جدا شوند. برای ذخیره، بذور حتماً باید خشک شوند. البته توجه شود که فقط بذر گونه‌های ارتودکس (متحمل به خشک نمودن) را می‌توان خشک نمود. بسیاری از گیاهان نواحی معتدله که در باغها و باغچه‌ها کاشته می‌شوند ارتودکس هستند. اصول خشک کردن بذر بسیار شبیه خشک کردن لباس است. با این تفاوت که اگر می‌خواهیم بذرها را  ذخیره کنیم هرگز نباید بذرها (بویژه بذرهای خیس) در معرض دمای بالا (بیشتر از  ºC40) قرار گیرند. بذرها را اگر در مکان خشکی که امکان تبادل هوا وجود داشته باشد پخش کنیم به سرعت خشک می‌شوند. در صورتیکه بذرها می‌بایست برای خشک کردن باید در کیسه نگهداری شوند، هرگز نباید از کیسه‌های پلاستیکی یا کاغذی پوششش دار (گلاسه) استفاده شوند تا امکان تبادل هوا وجود داشته باشد. پس از خشک کردن بذرها، باید درون ظرفی دربسته که تبادل هوا ندارد نگه داشته شوند. ظروف دهانه گشاد کلیپس و واشر دار که معمولاً برای نگهداری مربا استفاده می‌شوند بسیار مناسب هستند زیرا در این نوع ظرفها امکان تبادل هوا بسیار کم است. بذوری که به  ترتیب فوق خشک و بسته‌بندی شده و برچسب زده شده را در جای خشک نگهداری می‌کنیم. از یخچالهای معمولی می‌توان برای نگهداری ظروف حاوی بذر استفاده کرد. در این صورت باید توجه داشت که ظروف بذر می‌بایست جدا از مواد غذایی و دور از دسترس کودکان قرار داده شوند. هنگام نیاز به بذرها، باید ظروف بذر را از یخچال خارج نموده و قبل از باز کردن در ظرف، اجازه داد تا بذور هم‌دمای محیط شوند. ظرف حاوی بذر باید به سرعت بسته شده و مجدداً در یخچال قرار گیرد. قبل از کاشتن بذر بهتر است ابتدا آن خراش‌دهی نموده (در صورت نیاز) و سپس اجازه دهیم چند روز رطوبت جذب کند.

 

چگونه می‌توانم بذر گیاهان باغی، سبزی و زینتی تهیه کنم؟

متخصصین بانک ژن منابع طبیعی فقط بذر گونه‌های گیاهی منابع طبیعی را جمع‌آوری و ذخیره می‌کنند. اگرچه بسیاری از این گیاهان خویشاوندان وحشی محصولات کشاورزی هستند ولی ما کلکسیون بذر گیاهان باغی، سبزی و زینتی در بانک ژن منابع طبیعی نداریم. برای تهیه بذور فوق به فروشگاه‌های محصولات کشاورزی مراجعه نمایید

 

آیا می‌توانم از تصاویر وبگاه بانک ژن منابع طبیعی استفاده کنم یا آیا شما می‌توانید تصاویری از بذرهای حفاظت شده در اختیارم قرار دهید؟

تصاویر وبگاه بانک ژن منابع طبیعی را نباید بدون اجازه استفاده کرد ولی بانک ژن منابع طبیعی یک گالری آنلاین از تصاویر بذر و دانه گیاهان دارد که برای دانلود در اختیار عموم قرار می‌دهد. تصاویر گالری گزیده‌ای از تصاویر دیجیتالی بذرها و میوه‌هایی است که حاصل پژوهش روی کلکسیونهای بذر می‌باشد. تصاویر فوق از طریق بانک اطلاعات بذر منتشر می‌شود. ازآجاییکه الصاق تمام تصاویر در بانک اطلاعات بذر امکان‌پذیر نمی‌باشد لذا گالری بذور و میوه‌های بانک ژن منابع طبیعی ایجاد گردیده است. لطفاً تصاویر گالری را با ذکر منبع استفاده کنید:

www.rifr-ac.ir/Natural-Resources-Gene-Bank

 

من یک هنرمند هستم که علاقمند به استفاده از بذرها به عنوان موضوع کار خود می‌باشم. آیا بانک ژن منابع طبیعی می‌تواند به من کمک کند؟

  • اگر شما هنرمند یا عکاسی هستید،

اگر شما هنرمند یا عکاسی هستید که برای مطبوعات یا انتشارات کار می‌کنید لطفاً با روابط عمومی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع info@rifr-ac.ir تماس بگیرید.

  • اگر شما مایل به استفاده از بذر برای الهام گرفتن کار هنری خصوصی خود هستید،

به علت تعهدادت بی‌شمار، کارکنان بانک ژن منابع طبیعی فرصت زیادی برای همکاری مستقیم با هنرمندان و تامین بذر برای پروژه‌های هنری ندارند. با این وجود یکبار در سال، در جشنواره “نجات گونه‌ها” کلکسیون بذرهای بانک ژن منابع طبیعی برای استفاده در اختیار عموم قرار می‌گیرد. بعلاوه متخصصان بانک ژن منابع طبیعی با اضافه کردن تصاویر بذر و میوه گونه‌های مختلف به گالری آنلاین بانک ژن منابع طبیعی، امکان دسترسی هنرمندان به تنوع گیاهی را فراهم می‌کند.

 

  • اگر شما یک هنرمند مستقل هستید،

اگر شما طرفدار نجات گونه‌ها هستید و مایل به اهداء کار هنری خود به نمایشگاه بانک ژن منابع طبیعی هستید؛ یا اگر شما مایل به فروش کار هنری خود در نمایشگاه بانک ژن منابع طبیعی می‌باشید با خانم معصومه رمضانی یگانه ۸۵-۰۲۱۴۴۷۸۷۲۸۰ تماس بگیرید.

اطلاعیه

 

ذکر منبع وبگاه بانک ژن منابع طبیعی چگونه است؟

Natural Resources Gene Bank (date)  Title of webpage. www. rifr-ac.ir/Natural-Resources-Gene-Bank.