قطب علمی فلور ایران

 

اعضا قطب:
– دکتر زیبا جم‌زاد (رئیس قطب)
– دکتر ولی ا… مظفریان
– دکتر یونس عصری
– دکتر علی اصغر معصومی
– دکتر عادل جلیلی
– دکتر مصطفی اسدی
– دکترمحمدرضا هادی
– مهندس محمد امین سلطانی پور
ایمیل قطب علمی فلور ایران: flor@rifr-ac.ir

مقدمه
گیاهان نقش پایه ای در شکل گیری اکوسیستم های طبیعی دارند. شناخت دقیق گونه های گیاهی و اطلاع از تنوع زیستی گیاهی، تنوع رویشگاهی و توان بالقوه منابع موجود در کشور ما را برای برنامه ریزی پیرامون توسعه پایدار و مدیریت منابع طبیعی کشور یاری خواهد داد. برای دستیابی به این اطلاعات لازم است از علوم زیستی و زمینه های وابسته به آن با توجه به روش های کلاسیک و مدرن بهره جست.

برنامه های کلان قطب فلور ایران برای ایجاد زیرساخت و اطلاعات پایه در زمینه گیاه شناسی برای عملکرد صحیح در مدیریت منابع طبیعی شامل جمع آوری، شناسایی و نگهداری تنوع زیستی گیاهان ایران و کشورهای همجوار است.

اهداف عمومی قطب علمی فلور ایران

– استفاده از امکانات علمی و تخصصی موجود در موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور و سایر مراکز تحقیقاتی، علمی و دانشگاهی کشور برای جمع آوری و شناسایی کامل تنوع زیستی گیاهی ایران؛ تعیین پراکندگی جغرافیایی و جایگاه حفاظتی گونه ها؛ نگهداری نمونه های جمع آوری شده به صورت خشک شده در هرباریوم ها و به صورت زنده در باغهای گیاهشناسی به عنوان ابزارهای آموزشی و تحقیقاتی به منظور استفاده محققین و دانشجویان.

– تهیه فلور ها با استفاده از اطلاعات و داده های نتایج تحقیق.

– هدایت پروژه های دانشجویی به انجام تحقیقاتی که به صورت هدف دار بخشی از نیاز های اطلاعاتی کشور را در زمینه فلور پوشش دهند.

– ارایه خدمات تحقیقاتی و علمی جهت پیشبرد و ارتقا ء دوره های آموزشی و تحصیلات تکمیلی در زمینه های مرتبط با علوم گیاهی.

– ارایه خدمات علمی و مشاوره ای به سایر قطب های تحقیقاتی.

– توسعه ارتباطات علمی ملی و فرا ملی. انجام تحقیقات مشترک با همکاری محققین مراکز علمی،تحقیقاتی و دانشگاهی داخل و خارج از کشور.

 

اهداف اختصاصی

– جمع‌آوری و شناسایی فلور کشور

– نگاهداری ذخائر ژنتیکی گیاهی کشور در هرباریوم و باغ‌های گیاهشناسی

– توسعه و تکمیل هرباریوم ها به منظور نگهداری و مستند سازی ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور و به عنوان ابزارهای آموزشی و تحقیقاتی.
– تهیه فلور ایران به زبان فارسی
– تهیه فلورهای استانی، منطقه ای
– تهیه فلور رنگی ایران.
– جمع آوری و شناسایی فلور جنگل ها، درخت زارها و درختچه زارهای کشور.
– جمع آوری و شناسایی فلور مناطق حفاظت شده کشور.
– جمع آوری و شناسایی فلور رویشگاه های ماندابی.
– جمع آوری و شناسایی فلور مناطق کوهسری.
– بر رسی گو نه های انحصاری ایران و تعیین جایگاه حفاظتی آنها.
– انجام تحقیقات تاکزونومیک و بیوسیستماتیک روی گروه های خاصی از گیاهان.
– انجام تحقیقات فیلوژنتیکی در تیر ه های مختلف.
– انجام تحقیقات کمو تاکزونومیکی در جنس های مختلف.
– شناخت تاریخچه و دیرینه گیاهی کشور.
– ارایه خدمات علمی در زمینه جمع آوری شناسایی گیاهان.

تجهیزات و نرم افزار های مورد نیاز برای اجرای برنامه
تجهیزات و امکانات لازم برای برای اجرای برنامه قطب موجودند ولی در مواردی توسعه و تکمیل فضاها و تجهیزات لازم است.تکمیل برنامه های نرم افزاری موجود و طراحی برنامه های جدید به طور موردی مورد نیاز خواهد بود.
وجود آزمایشگاهها و فضاهای تحقیقاتی فعال به شرح زیردر موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشورکه می توانند جهت پیشبرد اهداف قطب مورد استفاده قرار گیرند :

۱- هرباریوم مرکزی ایران با قدمت حدود ۴۳ سال و با حدود ۱۶۰۰۰۰ نمونه گیاه جمع آوری شده از مناصق مختلف کشور.
۲- هرباریوم های موجود در مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استانهای مختلف کشوربا حدود ۱۵۰۰۰۰ نمونه گیاه متعلق به استانهای مختلف.
۳- باغ گیاهشناسی ملی ایران، عرصه ای تحقیقاتی و آموزشی در زمینه گیاهشناسی.
۴- داشتن شبکه ای کشوری در استفاده از ظرفیت های علمی.
۵- بانک ژن منابع طبیعی
۶- مجهز ترین کتابخانه تخصصی گیاهشناسی.
۷- آزمایشگاههای فعال به شرح زیر:
آزمایشگاه آناتومی
آزمایشگاه فیزیولوژی
آزمایشگاه زیست فن آوری
آزمایشگاه تجزیه دستگاهی
۸- داشتن انتشارات معتبر علمی:
– مجله علمی پژوهشی گیاهشناسی(The Iranian Journal of Botany)
– انتشار فلور ایران (۷۶ جلد)
– انتشار فلور رنگی ایران ۲۶ جلد).
– انتشار مجموعه کتب در مورد گون های ایران
– انتشار کتاب Red data book of Iran به زبان انگلیسی
– انتشار کتاب آویشن ها و مرزه های ایران
– انتشار کتاب گیاهان مرتعی ایران.
– انتشار صد ها مقاله تحقیقاتی در مجلات داخلی و خارجی.

نحوه تامین منابع مالی مورد نیاز برای اجرای برنامه
– گرانت اعضای هیئت علمی و اعتبارت موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
– عقد قرار داد با دستگاه های اجرایی و تحقیقاتی.
– دریافت وجه ثبت نام برای شرکت در همایش ها و دوره های آموزشی.
– در آمد حاصل از ارایه خدمات علمی از جمله شناسایی نمونه های گیاهی.
– سازمانها و ارگانهای استفاده کننده از نتایج
– دانشگاههاو مراکز آموزشی.
– مراکز علمی تحقیقاتی.
– دستگاههای اجرایی.
– قطب های علمی که مبنای کار آنها شناسایی علمی گیاهان و یا مطالعه قسمت های خاصی از گیاه در انجام تحقیقات و مطالعات خود می باشد.
– صنایع داروسازی، غذایی، موسسه استاندارد، در رابطه با شناسایی گیاهان به منظور استفاده از آنها برای استخراج مواد موثره و یا تعیین نمونه های استاندارد گیاهی.

دستاورد های برنامه با توجه به اهداف آئین نامه قطب های علمی

دستاورد های عمومی:
– دسترسی به ظرفیت های کشور در زمینه تحقیقات فلور
– افزایش توان تحقیقاتی مراکز پژوهشی و دانشگاهها در انجام تحقیقات تنوع زیست گیاهی کشور.
– استفاده از امکانات موجود برای انجام رساله های دانشجویی و اموزش گیاهشناسی.
– هدف دار کردن مطالعات فلور ایران و جلوگیری از انجام کارهای موازی و تکراری.
دستاوردهای اختصاصی :
– شناخت کامل فلور ایران
– انتشار فلور ایران
– انتشار فلور های استانی و منطقه ای
– شناسایی و کشف گو نه های جدید از فلور ایران
– انتشار فلور رویشگاههای ویژه کشور
– تعیین الگوی پراکندگی گونه های انحصاری ایران
– تشخیص گونه های نادر و در معرض خطر انقراض فلور ایران.
– شناخت تاریخچه و دیرینه گیاهی کشور